Çocukların bağımsız bireyler haline gelebilmeleri için kendilerini motive etmelerini ve kendi kararlarına güvenmelerini sağlamak çok önemlidir. İhtiyaçları olduğunda yardım alabileceklerini bilen çocuklar, bu "yetişkinliğin" tadına gayet iyi varıyorlar. Ancak bizler anne tavuklar gibi sürekli etraflarından yardım etmeye hazır bir biçimde dolandıkça, çocuklarımız yeterli bir şekilde gelişemezler. Onların gerçekten hazır olup olmadıklarını fark edip buna karar vermek ve ipleri biraz gevşetmek bize bağlıdır. Eğer bu konuda çok geç kalırsak çocuklarımız "ana kuzusu" diye tanımlanan insanlar haline gelebilir.

Kendini kabullenme sanatı

Çocuğunuz içgüdülerine güvenmeyi öğrenmek için öncelikle kendisini olduğu gibi kabul edebilme yeteneğine ihtiyaç duyacaktır. Aynı şey yetişkinler için de geçerlidir. Kendini kabullenme, iyi arkadaşlıklar kurmak için de anahtar vazifesi görür. Çocuğunuz ister sessiz ve dışa dönük, isterse de farklı ya da sıradan olsun "kendisi olmak" duygusunu besleyecek şeylere ihtiyaç duyar. Bu duygusunu beslediği sürece de sadece kendine güvenini arttırmakla kalmaz, karşısındakinin kişiliğinin farkında olmayı ve ona değer vermeyi de öğrenir.

İnce bir denge

Çocuğunuzun kişiliğini geliştirmek için, ona kendi anlamlarıyla karşılık vermekle kendi bakış açımız arasında ince bir denge kurmak gerekir. Örneğin çocuğunuz sessiz, düşünceli ve biraz da utangaçsa "hadi biraz silkelen, kendine gel," gibi içi içine sığmayan bir yaklaşım onun özsaygısına ve size duyduğu güvene zarar verebilir. Böyle bir durumda sakin ve yumuşak davranmak daha uygundur. Ancak çocuğunuzun kimi zaman kendine gülmekle ilgili bir sorunu varsa ona biraz destek verebilirsiniz. Bunun için izlenebilecek en iyi yol işleri biraz arapsaçına çevirdiğinizde bazen kendinizle dalga geçebilmektir. O sırada çocuğunuzla aranızda yaşananlarla ilgili bir karşılaştırma yapabilirseniz daha da iyi olur. Söyle bir ifade buna iyi bir örnek olabilir: Su yaşlı sakar parmaklarıma bak. Üstelik çok da büyükler. Bir tabağı masaya götürecek kadar bile tutamadım. İddiaya girerim sen bunu dökmeden yapabilirdin." Eğer çocuğunuz kendisinin ve sınırlarının farkında olursa ve bu anlamda kendisiyle dalga geçmeyi başarabilirse, önemli bir deneyim kazanacaktır.

Çocuğunuz Ve Kendiniz İçin Sınırları Belirleyin!

Çocuğunuza kendi yargılarına güvenmesi ve kendine daha yeterli hale gelebilmesi için birçok konuda izin verebilirsiniz. Bunu yaparken limitleri konusunda acık ve net olun. Çocuğunuza zamanını esnek bir biçimde kullanması için izin verin. Böylece kendisiyle ilgili düşünmek için zaman elde etmiş olursunuz. Bunu yaparsanız, boş zamanını nasıl değerlendireceğine karar vermesi de kolaylaşacaktır. Eğer çocuğunuz yeni bir şeyler yapmayı denemek isteyip, sonra da zor bir duruma düşerse kendi başının çaresine bakmak istemesine karşı çıkmayın. Ayrıca yaptığı işle ilgili ona doğru yolu anlatmayın, çünkü kendisi bunu öğrenecektir. Aynı şekilde her sorunla karşılaştığında da ona yardımcı olmayın. Kendine yeterliliği beslemenin bir parçasının da, çocuklarınıza kendileri için kullanabilecekleri zaman ve mekan olanakları sunmak olduğunu unutmayın.

Eylem Planı

Çocuğunuzun kendine yeterlilik duygusunu attırın!

• Parka gitmek, hafta sonu bisiklete binmek gibi küçük aile kararları konusunda ona danışın.

• Fikrini alın. Örneğin, "Çiçeklerin olduğu vazo burada mı, yoksa orada mı daha iyi duruyor?" gibi...

• Yaptığı posta kartlarını, resimleri, el yapımı eşyaları ve yaratmaktan gurur duyduğu herhangi bir şeyi sergileyin.

• Ona küçük kardeşleriyle ya da evdeki evcil hayvanlarla ilgilenmek gibi minik görevler verin.

• Kırılmayacak birtakım eşyaları kurulaması, ev işlerine yardım etmesi, kendi toz bezine sahip olması ya da kendisi için sandviç yapmayı öğrenmesi gibi yaşına uygun ve görece daha "olgun" işler yapmasına fırsat tanıyın.

•Yaşına uygun olarak ona belli bir seviyede özerklik sağlayın. Kendi kıyafetleri seçmesine izin verin.

• Övgüyü ihmal etmeyin ve bunu sadece başarılı olduğu durumlarla sınırlamayın. Çaba harcamasını da takdir edin.

• Bir konunun üstesinden gelemediği zaman şaşırsanız bile onu küçümsemekten kaçının.

Doğruyu Ve Yanlışı Pekiştirin!

Çocuğunuzun doğruyu ve yanlışı pekiştirmesi için pek çok yol var. Oyuncak bebekleri ve ayıcıklarıyla, senaryosunu sizin belirleyeceğiniz ve oynamak için çocuğunuzu cesaretlendirebileceğiniz skeçler oluşturun. Diğer bir yol ise örnekler üzerinden gitmektir. Doğru şeyi yapma konusunda kendinizle tartıştığınızı, sizin de içsel gerilimler yaşadığınız zamanlar olduğunu, ama sonunda iyi bir karar verdiğinizi çocuğunuza gösterin. Ona söyle diyebilirsiniz: Babaannenin bu hafta sonu tekrar öğle yemeğine gelmek isteyeceğini biliyorum, ama bu aralar canım misafir ağırlamak istemiyor. Belki de bu Pazar öğle yemeği yerine onu beş çayına davet etsem daha iyi olacak. Üstelik hem benim istediğim olacak hem onun gönlü.

Bireyselliği Övün

Bir kişinin kendi yargısına güvenme yeteneği, kendine yeterli olmasının bir parçasıdır. Bu güven karakterin gerçek gücünü gösterir. Kendine yeterlilik duygusu güçlü olan çocuklar, herhangi bir sorunla karşılaştıklarında olumsuz etkilere karşı savunmasız durumda olan çocuklara nazaran genel olarak kendilerini daha güvende hissederler. Ayrıca bu duygu onları diğer çocukların doğru kararlar vermelerinde yardıma olabilecek birer rehber konumuna da sokar.

Yeteneklerini Geliştirin

Çocuğunuzun kişiliğini güçlendirmek ve desteklemek için izlenebilecek yollardan biri de onun yetenekleri üzerine gitmektir. Diyelim ki çocuğunuz iyi bir dansçı ya da müzisyen olmaya hevesli. Dans sınıfına katılarak ya da müzik aleti çalmaya çalışarak bunu yapabilir. Eğer sözcükler ilgisini çekiyorsa hikayeler uydurup yazması için onu cesaretlendirin ya da onunla kelime oyunları oynayın. Burada önemli olan çocuğunuzun hangi konuda iyi olduğunun farkına varmaktır.

Karar Vermeyi Özendirin

Muhakeme yapabilmesi ve akıllıca kararlar alabilmesi için çocuğunuza birçok farklı yolla yardım edebilirsiniz. Onunla uygun olasılıkları konuşursanız olaylar konusunda nasıl akıl yürütüleceğini öğrenmeye baslar. Kendi kararlarınızı alırken izleyeceğiniz yolu ve düşünme süreçlerinizi çocuğunuzla paylaşın. Böylece herhangi bir adım atmadan önce neleri hesaba katması ve önemsemesi gerektiğini öğrenecektir. Çocuğunuza "Sana öyle yaparsan olmayacağını söylemiştim1’ gibi bir ifadeye destekleyici yaklaştığımız sürece, hatalarından çıkaracağımız dersler onun için cok öğretici olabilir. Çocuğunuz hata yaptığında onunla sohbet etmeye vakit ayırın. Sohbet sırasında başarılı olduğu diğer alanlardan bahsederek ona moral verebilirsiniz.

Eylem Planı

Yaşına uygun sorumluluklar verin!

 1-3 yaş

•Ne giyeceğine kendisi karar versin.

• Sizin sunduğunuz seçenekler arasından ne yiyeceğine kendisi karar versin.

• Hangi oyuncaklarını arkadaşlarıyla paylaşmak istediğine hangilerini kendine saklamak istediğine o karar versin.

• Hangi kitaptan sizinle okumayı sevdiğini, hangi DVD’yi izlemek istediğini ona sorun.

• Evin temizliğinde bütün aile üyelerinin çalışması gerektiğini anlaması için küçük temizlik işleri yapması için onu teşvik edin.

• Alışveriş sırasında "bu mu, o mu?" gibi sorular sorarak fikirde bulunmasına olanak tanıyın.

3-4 yaş

• Hangi kıyafetleri kaldırıp hangileri kirli sepetine atılacağını öğrenmesi için onu özendirin.

• Odasını özenli tutmasını özendirin.

• Yaptığı resimleri odanın içinde nerede sergileyeceğine o karar versin.

• Oyun oynamak için eve arkadaş çağırma fırsatı verin.

• Arkadaş davetlerini kabul ya da reddetmek ona kalsın.

4-6 yaş

• Arkadaşlarını seçmesine izin verin.

• Kitapçıdan alacağı kitapların hangileri olacağına o karar versin.

• Beslenme çantasına ne koymanız gerektiğini ona sorun.

• Yumuşak bir dille ödevini zamanında tamamlama sorumluluğunu ona verin.

• Okul çantasını hazırlamasına izin verin.

• Hangi kulübe ya da aktivitelere dahil olmak isteyeceğine bırakın o karar versin.

• Kendisi ve başkaları için kolay yiyecekler hazırlamasına izin verin.

• Para harcamanın ya da biriktirmenin avantaj ve dezavantajlarını onunla konuştuktan sonra cebindeki parayı nasıl kullanacağı konusunda onu özgür bırakın.

6-11 yaş

• Ödevini ne zaman ve nasıl bitireceğine dair ona sorumluluklar verin.

• Okul yemeğini hazırlamanıza yardım etmesine izin verin.

• Odasını düzenlemesini isteyin.

• Diş fırçalamak, saç taramak, yıkanmak ve giyinmek gibi kişisel bakımıyla ilgili konularda sorumluluk almasını sağlayın.

• Arkadaşlarının doğum günlerini bir yere kaydetmesini rica edin. Böylece o günün gelip gelmediğini düzenli olarak kontrol edecektir.

• Ödevleri için yapacağı araştırmalarda sizin kontrolünüzde interneti kullanmasına izin verin.